Trong số những món bún của Hà Nội, bún thang được xem là món cầu kỳ và thanh lịch nhất. Một bát bún thang đẹp như một bức tranh: sợi bún trắng, trứng vàng, giò hồng, gà trắng ngà, hành xanh, điểm vài con tôm khô đỏ – tất cả thái nhỏ như sợi chỉ, xếp ngay ngắn trên mặt bát. Nhiều người nói, nhìn bát bún thang là thấy được sự tỉ mỉ của người Hà Nội xưa.
Món ăn sau ngày Tết
Có giả thuyết cho rằng bún thang ra đời từ sự tiết kiệm của các bà nội trợ Hà Nội. Sau mấy ngày Tết, trong nhà còn lại gà luộc, giò lụa, trứng… các bà đem thái nhỏ, nấu nồi nước dùng ngọt, ăn cùng bún để đổi vị sau những ngày ngán đồ ăn nhiều dầu mỡ. Chữ “thang” trong tiếng Hán còn có nghĩa là canh, hoặc gợi hình ảnh một “thang thuốc” gồm nhiều vị hòa hợp – đúng như bát bún có rất nhiều thành phần.
Nước dùng trong như nước suối
Nước dùng bún thang ninh từ xương gà, xương heo, thêm tôm he khô, mực khô và củ cải khô để có vị ngọt thanh tự nhiên. Người nấu phải hớt bọt kỹ, giữ lửa liu riu để nước trong vắt. Đây là điều quan trọng nhất: nước dùng đục là hỏng cả bát bún thang.
Nghệ thuật thái và xếp
Bún dùng cho bún thang là loại bún sợi nhỏ. Trứng gà được tráng thật mỏng rồi thái chỉ, giò lụa thái sợi, thịt gà luộc xé nhỏ, củ cải khô xào thơm, thêm tôm khô giã bông, hành lá, rau răm. Tất cả xếp lên bát bún theo từng khoảng màu, rồi chan nước dùng nóng. Người sành ăn còn thêm chút mắm tôm và một giọt tinh dầu cà cuống – thứ gia vị quý hiếm làm dậy lên mùi hương đặc biệt mà chỉ bún thang Hà Nội mới có.
Bún thang ngày nay
Vì công phu, bún thang không phổ biến bằng phở hay bún chả, nhưng vẫn có những quán lâu năm trong phố cổ giữ cách nấu truyền thống. Với nhiều gia đình Hà Nội, bún thang vẫn là món ăn của những ngày đầu năm, khi cả nhà quây quần. Ăn một bát bún thang là thưởng thức sự thanh tao, nhẹ nhàng – đúng tinh thần ẩm thực của đất kinh kỳ.
Đọc thêm: Phở Hà Nội · Chả Cá Lã Vọng · Bún Riêu Cua