Huế nổi tiếng với ẩm thực cung đình cầu kỳ, nhưng món ăn khiến nhiều người nhớ Huế nhất lại là một món rất bình dân: cơm hến. Một bát cơm nguội, vài muỗng hến xào, chút rau, chút đậu phộng, thêm muỗng ớt cay xè – vậy mà gói trọn cả cái tình, cái vị rất riêng của người xứ Huế.

Từ Cồn Hến trên sông Hương

Cồn Hến là một cồn đất nhỏ giữa sông Hương, nơi người dân từ bao đời sống bằng nghề cào hến. Hến là loại nhuyễn thể nhỏ sống ở đáy sông, thịt ngọt, rẻ tiền. Người Cồn Hến luộc hến, lấy nước, xào thịt hến, rồi trộn với cơm nguội còn lại từ bữa trước. Từ một món ăn của người nghèo, cơm hến dần được bán khắp thành phố và trở thành đặc sản không thể thiếu của Huế.

Mười mấy thứ trong một bát cơm

Điều đặc biệt là cơm hến luôn dùng cơm nguội, để hạt cơm săn lại và thấm gia vị. Một bát cơm hến đúng kiểu có cơm nguội, hến xào, tóp mỡ, da heo chiên giòn, đậu phộng rang, mè rang, bánh tráng nướng bóp vụn, cùng rau sống thái nhỏ như bắp chuối, khế chua, rau thơm, giá, môn ngọt. Gia vị không thể thiếu là mắm ruốc Huế, ruốc chưng, ớt màu, ớt tươi, muối, bột ngọt và nước mỡ. Tổng cộng có khi đến mười mấy thành phần.

Cay đến chảy nước mắt

Người Huế ăn cay nổi tiếng, và cơm hến là một minh chứng. Muỗng ớt cho vào bát phải đủ để ăn đến đâu “hít hà” đến đó. Khi ăn, người ta trộn đều tất cả, rồi chan thêm nước hến luộc nóng – có người chan ngay vào bát, có người húp riêng. Vị ngọt của hến, vị mặn mòi của ruốc, vị bùi của đậu phộng, giòn của tóp mỡ và cay xé lưỡi của ớt tạo nên một trải nghiệm khó quên.

Một nét văn hóa Huế

Ngoài cơm hến, người Huế còn có bún hến, cháo hến, đều phổ biến ở các gánh hàng và quán nhỏ ven đường. Ăn cơm hến buổi sáng, hay buổi chiều bên bờ sông Hương, là cách để cảm nhận nhịp sống chậm rãi của cố đô. Với người Huế xa quê, một bát cơm hến cay nồng chính là “vị nhà” khó thay thế.

Đọc thêm: Bún bò Huế: món bún cay đậm đà của xứ Huế · Cao Lầu Hội An · Mì Quảng