Ai từng đi tàu Bắc – Nam qua ga Thanh Hóa đều nhớ cảnh những người bán hàng chạy dọc sân ga, tay cầm từng chùm nem nhỏ gói lá chuối buộc lạt đỏ. Với nhiều người, đó là ấn tượng đầu tiên về xứ Thanh: một miếng nem chua hồng hào, chua nhẹ, cay nồng tỏi ớt, ăn rồi nhớ mãi. Nem chua Thanh Hóa từ lâu đã trở thành món quà quê quen thuộc nhất của vùng đất này.
Món nem không cần lửa
Khác với nem rán hay nem nướng, nem chua không qua lửa. Thịt chín nhờ quá trình lên men tự nhiên trong vài ngày, giống cách người Việt làm dưa, làm cà. Chính quá trình lên men ấy tạo ra vị chua thanh, mùi thơm đặc trưng và màu hồng đẹp mắt của miếng nem. Người Thanh Hóa làm nem chua từ rất lâu, ban đầu để giữ thịt được lâu ngày, sau dần thành đặc sản đem bán khắp nơi.
Nguyên liệu và cách làm
Nem chua ngon bắt đầu từ thịt heo nạc thật tươi, thường là thịt mông hoặc thịt thăn, lọc sạch gân và mỡ rồi giã hoặc xay nhuyễn. Bì heo luộc chín, thái thành sợi mảnh, trộn vào thịt để tạo độ giòn sần sật. Thính gạo rang thơm giúp nem dậy mùi và hỗ trợ lên men. Gia vị gồm nước mắm, đường, tiêu, cùng tỏi và ớt cắt lát mỏng.
Thịt trộn đều được nặn thành từng viên nhỏ hoặc thỏi dài, ấn vào giữa một lát tỏi, một lát ớt. Sau đó nem được gói một lớp lá ổi hoặc lá đinh lăng bên trong, ngoài cùng là lá chuối, buộc chặt. Lá ổi vừa thơm vừa giúp nem giữ màu và có vị chát nhẹ. Ủ khoảng hai đến ba ngày ở nhiệt độ phòng, khi bóc ra thấy nem đã đỏ hồng, săn chắc và có vị chua là ăn được.
Ăn nem chua thế nào cho đúng vị
Người xứ Thanh thường ăn nem chua với tương ớt, kèm lá sung hoặc lá đinh lăng tươi để cân bằng vị béo và chua. Nem chua là món nhắm quen thuộc trong những buổi tụ tập, cũng là món khai vị trong mâm cỗ ngày Tết. Ngoài nem chua ăn sống, người ta còn đem nem nướng trên than hoặc chiên giòn, gọi là nem chua nướng, nem chua rán, rất được giới trẻ ưa chuộng.
Một mẹo nhỏ: nem đạt chuẩn là khi bóc lá, miếng nem bám chặt nhưng không nhớt, thịt dẻo, bì giòn, vị chua dịu chứ không gắt. Nếu nem quá chua hoặc có mùi lạ thì đã để quá lâu.
Món quà quê đi khắp nơi
Ngày nay nem chua Thanh Hóa có mặt ở chợ khắp cả nước và theo chân người Việt ra nước ngoài. Ở các chợ Việt tại châu Âu, kể cả chợ SAPA ở Praha, đôi khi vẫn có thể tìm thấy những chùm nem chua gói lá được làm theo cách truyền thống. Với người xa quê, bóc một miếng nem chua, chấm chút tương ớt, là thấy cả một trời Thanh Hóa hiện về.
Đọc thêm: Phở Hà Nội – Linh Hồn Ẩm Thực Của Đất Kinh Kỳ · Xôi Xéo – Món Xôi Nghệ Vàng Óng Của Hà Nội · Bún Chả – Hương Vị Hà Nội Chinh Phục Thế Giới