Ẩm thực Việt Nam nổi tiếng thế giới nhờ sự tươi mát, cân bằng và nhiều rau thơm. Ở Cộng hòa Séc, món Việt có mặt ở hầu hết mọi thành phố nhờ cộng đồng người Việt đông đảo. Bài viết này tổng hợp những đặc trưng của ẩm thực Việt, sự khác nhau giữa ba miền và những món ăn nên thử đầu tiên.
Nguồn gốc ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam hình thành từ nền văn minh lúa nước hàng nghìn năm. Gạo là trung tâm của bữa ăn, từ cơm, bún, phở, bánh cuốn đến bánh tráng. Cá, tôm, rau và các loại mắm là nguồn thực phẩm sẵn có ở vùng sông nước, nên món Việt từ xưa đã thiên về rau tươi, đồ luộc và nước chấm.
Qua nhiều thế kỷ, món Việt tiếp nhận ảnh hưởng từ bên ngoài nhưng luôn biến tấu theo cách riêng. Từ Trung Hoa có đũa, mì, xì dầu và kỹ thuật xào. Thời Pháp thuộc mang đến bánh mì, cà phê, pa-tê và bơ. Ở miền Trung và miền Nam, ẩm thực Chăm và Khmer để lại dấu ấn qua cà ri, các loại mắm và vị chua của me. Kết quả là một nền ẩm thực cân bằng giữa chua, cay, mặn, ngọt và rất chuộng rau thơm.
Đặc trưng của ẩm thực Việt Nam
Món Việt chú trọng sự hài hòa của năm vị: mặn, ngọt, chua, cay và đắng. Món ăn thường nhẹ, ít dầu mỡ, dùng nhiều rau sống và rau thơm. Gia vị quan trọng nhất là nước mắm, tạo nên vị đậm đà rất riêng.
- Rau thơm: rau mùi, húng quế, bạc hà, tía tô, rau răm.
- Gạo dưới nhiều dạng: cơm, bún, phở, bánh tráng, bột gạo.
- Nước dùng: ninh nhiều giờ từ xương với hồi, quế, gừng nướng.
- Nước chấm: hầu như bữa nào cũng có bát nước mắm pha chanh, đường, tỏi, ớt.
Ba miền, ba phong cách
Miền Bắc (Hà Nội) nêm nếm thanh, ít ngọt. Đây là quê hương của phở và bún chả. Miền Trung (Huế) nổi tiếng với vị cay, đậm như bún bò Huế. Miền Nam (Sài Gòn) dùng nhiều đường, nước cốt dừa và rau sống, với các món như cơm tấm, bánh xèo, gỏi cuốn.
Những món ăn Việt được yêu thích nhất
- Phở: món nước nổi tiếng nhất của Việt Nam, có phở bò và phở gà.
- Bún bò Nam Bộ: bún trộn thịt bò xào, lạc rang và rau thơm, rất được người Séc yêu thích.
- Bún chả: thịt nướng than hoa ăn với bún và nước chấm chua ngọt.
- Nem rán: nem cuốn bánh tráng, rán vàng giòn.
- Gỏi cuốn: cuốn tôm thịt tươi với bún và rau sống.
- Bánh mì: bánh mì giòn kẹp pa-tê, thịt, đồ chua và rau mùi.
- Cơm tấm: cơm tấm sườn nướng, món ăn sáng của người Sài Gòn.
- Bún bò Huế: bún cay thơm mùi sả của xứ Huế.
Món Việt có tốt cho sức khỏe không?
Phần lớn món Việt nhẹ bụng: nhiều rau, thịt nạc, ít chiên rán và gần như không dùng sữa. Điều cần lưu ý là lượng muối trong nước dùng, nước mắm và các món rán như nem. Người ăn chay có thể chọn các món “chay” với đậu phụ.
Ăn món Việt ở Praha
Muốn ăn món Việt đúng vị nhất ở Praha, hãy đến khu chợ Sapa ở Libuš. Tại đây có hàng chục quán phở, bún chả, bánh cuốn, bánh mì, ví dụ Phở Lan hay Bánh Mì Má Lùm. Kết thúc bữa ăn với một ly cà phê sữa đá.
Cách thưởng thức món Việt
- Ăn chung một mâm. Bữa cơm Việt thường dọn tất cả các món cùng lúc, mỗi người một bát cơm và gắp chung từ các đĩa.
- Luôn có rau sống và nước chấm. Rau thơm, chanh, ớt và bát nước mắm pha giúp mỗi người tự nêm theo khẩu vị.
- Cân bằng các vị. Một bữa ăn thường có món mặn, món canh, món rau và đồ chua để không bị ngấy.
- Dùng đũa và thìa. Đũa để gắp, thìa để húp canh hoặc nước dùng. Với các món bún, phở, có thể cầm bát lên gần miệng.
- Ăn khi còn nóng. Phở, bún bò, canh ngon nhất khi vừa bưng ra, còn các món cuốn nên ăn ngay để bánh tráng không bị khô.
Câu hỏi thường gặp
Món ăn nổi tiếng nhất của Việt Nam là gì?
Trên thế giới là phở. Ở Séc, bún bò Nam Bộ cũng phổ biến không kém.
Món Việt có cay không?
Thường không cay. Mỗi người tự thêm ớt tươi hoặc tương ớt theo khẩu vị. Ngoại lệ là các món miền Trung.
Món Việt khác món Trung Quốc thế nào?
Món Việt dùng nhiều rau thơm hơn, ít dầu mỡ hơn và nêm chủ yếu bằng nước mắm thay vì xì dầu.